erwin-doorn-499793-unsplashKLEINER.jpg
 
Wat onze ziel raakt kan niet gemeten worden
— Alexander von Humboldt, natuurvorser en ontdekkingsreiziger
 
 
We gaan lopen. Jij doet je ogen dicht en ik laat vijf dingen zien. Een. Twee. Drie. Vier. Vijf. Ik weet zeker dat je meer zag dan normaal.
— Yeb Wiersma, kunstenaar

Paradijs in de Polder 

Van wie is het landschap eigenlijk? Van zichzelf, van bewoners of beleidsmakers? En verstaan we de taal van het landschap nog wel of mankeert er iets aan onze relatie met de natuur? En is dat erg? Lastige vragen die niet zomaar zijn te beantwoorden. Toch voelen de meeste van ons, ook al kunnen we het niet precies benoemen, dat iets belangrijks ons dreigt te ontglippen of misschien al verloren is gegaan. Over dat 'iets' gaat Paradijs in de Polder. 

Het project, een initiatief van ontdekkingsreiziger Arita Baaijens, gaat met bewoners, onderzoekers, nieuwkomers, beleidsmakers, kunstenaars, kaartenmakers en natuurbeheerders gedurende twee jaar op ontdekkingsreis door Nederland. Met inzet van de zintuigen en de verbeelding onderzoekt Paradijs in de Polder wat een markant of juist veronachtzaamd landschap ons te zeggen heeft. De resultaten worden verwerkt op speciale kaarten, deep maps, die het beleefde landschap weergeven.

Doelen

Concreet wil Paradijs in de Polder: 

  • verwondering terugbrengen in het discours over natuur en landschap
  • verbondenheid tussen mens en landschap herstellen
  • een nieuw lexicon ontwikkelen voor chora, de gevoelde betekenis van landschap
  • beleving van natuur en landschap een prominentere rol laten spelen bij besluitvorming
  • het beleefde landschap in de vorm van deep maps een plek geven in de Bosatlas. 

Living Landscapes

Paradijs in de Polder is een activiteit van Living Landscapes, een langjarig ontdekkings- en onderzoeksproject van Arita Baaijens. Living Landscapes brengt een ode aan de belevingswereld en gaat over de herontdekking van de diepere betekenis van natuur en landschap in verschillende culturen. Voorbij cartografisch navelstaren en voorbij de mythe dat alleen toetsbare gegevens betrouwbaar en belangrijk zouden zijn, verkent het platform op eigenzinnige wijze de bandbreedte van de zintuiglijke waarneming. 

Belang 

Betrokkenheid bij onze omgeving doet ertoe. Zonder dat is een bos, beek of vennetje slechts een geografische locatie, een 'topos' of neutrale plek waar je van alles mee kunt doen zolang de economie er mee gediend is. Zo veranderden polderweides in monoculturen van raaigras, verdween de grutto, verrommelde het platteland door ondoordacht ruimtelijk beleid en verdwijnt langzamerhand ook de vrije horizon vanwege malende wind-molenwieken. Dat zou nooit gebeuren met een plek die ons aan het hart gaat en waar we betekenis aan toekennen. Chora noemden de Oude Grieken een bezielde plek die sterke, plaatsgebonden gevoelens oproept. Op zulke markante plekken wordt een mens soms iets gewaar dat lastig onder woorden te brengen is, maar dat van wezenlijk belang lijkt te zijn. 

Paradijs in de Polder gaat over al dit soort kwesties en onderzoekt op experimentele wijze wat het Nederlandse landschap ons te vertellen heeft. Een kunst op zich, want luisteren naar landschap is iets wat we bijna zijn verleerd. Het ontbreekt ons in Nederland aan een gemeenschappelijke taal om uitdrukking te geven aan de niet- meetbare maar wel voelbare of merkbare kwaliteit van landschap. Dat is een groot gemis, want het zijn juist deze kwaliteiten die een gebied of landschap uniek maken. Aan dat gemis gaat Paradijs in de Polder iets doen. Rode draad in het project is deep mapping, een manier om het beleefde landschap te verbeelden en te verwoorden met behoud van de onbenoembare kwaliteit van de plek. 

Deep maps

Deep maps kun je omschrijven als de biografie van een landschap in woord, beeld of geluid. Het gaat om kwaliteiten die niet direct zichtbaar zijn maar die wel karakter en sfeer bepalen en de verbondenheid tussen bewoners en het gebied uitdrukt. Denk aan verhalen, mythen, gebeurtenissen, persoonlijke ervaringen, historie, maar ook aan geuren, kleuren, zichtlijnen, dromen en ambities die verbonden zijn met een gebied of plek. 

Werkboek

Arita's werkboek 'Paradijs in de Polder' verschijnt eind september 2018 bij Atlas Contact.